Obowiązek przekazywania właściwym organom sprawozdań przez podmioty odbierające odpady komunalne Od kilkunastu dni obowiązuje rozporządzenie dotyczące sprawozdawczości (w sprawie wzorów sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi). Czy słuszne jest twierdzenie, że gmina powinna przejąć obowiązki odbioru odpadów od właścicieli wszystkich nieruchomości w gminie, gdyż w innym przypadku może zapłacić kary za niewykonanie obowiązków w zakresie recyklingu i redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji także w odniesieniu do nieruchomości, w stosunku, do których nie jest zobowiązana do przejęcia obowiązku odbioru odpadów ( dotyczy nieruchomości nie zamieszkałych przez mieszkańców)? W wyniku analizy tabel sprawozdawczych, można zauważyć, że gmina składa sprawozdanie z całego systemu gospodarowania odpadami na terenie gminy tj. z nieruchomości gdzie zamieszkują mieszkańcy- obligatoryjne przejęcie obowiązku odbierania odpadów oraz nieruchomości gdzie nie zamieszkują mieszkańcy- nieobligatoryjne przejęcie obowiązku odbierania odpadów. W przypadku, gdy gmina nie przejmuje obowiązków z nieruchomości gdzie nie zamieszkują mieszkańcy, za poziomy recyklingu i ograniczenie składowania odpadów ulegających biodegradacji odpowiada podmiot odbierający odpady (art. 9g ustawy o ucpg). Podmiot ten składa sprawozdanie do gminy w zakresie ilości, rodzajów i sposobów postępowania z odpadami komunalnymi. Załóżmy, zatem następującą sytuację: - Gmina odbiera odpady tylko z nieruchomości, gdzie zamieszkują mieszkańcy (ok 70% odpadów komunalnych wytwarzanych w gminie) – zatem gmina odpowiada za poziomy recyklingu i redukcji składowania odpadów biodegradowalnych; - Gmina nie przejęła, w drodze uchwały, obowiązku odbioru odpadów z nieruchomości gdzie nie zamieszkują mieszkańcy, odpady z tych nieruchomości odbiera w drodze umowy cywilno-prawnej firma wywozowa (ok 30% odpadów komunalnych wytwarzanych w gminie)- zatem firma wywozowa odpowiada za poziomy recyklingu i redukcji składowania odpadów. - Gmina tak organizuje system, że wywiązuje się z poziomów recyklingu i redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji w odniesieniu do nieruchomości gdzie przejęła obowiązki odbioru odpadów tj. z nieruchomości, gdzie zamieszkują mieszkańcy. - Firma wywozowa świadcząca usługi odbioru odpadów, dla nieruchomości gdzie nie zamieszkują mieszkańcy, nie wywiązuje się z poziomów recyklingu i redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji. - Firma wywozowa składa sprawozdanie do gminy, z którego wynika, że nie uzyskała wymaganych poziomów recyklingu i redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji. W związku z tym gmina będzie zobowiązana zapłacić kary, mimo, że w zakresie obowiązków własnych wywiąże się z poziomów recyklingu i redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji. Co prawda gmina nałoży karę na podmiot odbierający odpady, za brak wykonania przez ten podmiot obowiązków recyklingu i redukcji składowania, niemniej nie zawsze kary uda się pobrać (np. podmiot może ogłosić upadłość). Taka sytuacja jest dalece niekorzystna dla gminy, gdyż odpowiada ona za swoje i cudze działania. Nadto gmina obarczona karami środowiskowymi będzie miała problemy w pozyskaniu funduszy środowiskowych na inwestycje lub inne przedsięwzięcia. W tej sytuacji wydaje się zasadne przejęcie obowiązków odbioru odpadów od wszystkich właścicieli nieruchomości. Czy gmina powinna przejąć obowiązki odbioru odpadów od właścicieli wszystkich nieruchomości w gminie, gdyż w innym przypadku może zapłacić kary za niewykonanie obowiązków? Odpowiedź eksperta: Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 2 pkt. 7 UCPG do zadań gminy należy min. „zapewnienie osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.” Przy czym, powyższy obowiązek został przez ustawodawcę uszczegółowiony w przepisach art. 3b i 3c UCPG, określających odpowiednio obowiązki gminy w zakresie osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu oraz ograniczenia masy  ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Przy czym, w doktrynie jednoznacznie wskazuje się, iż zarówno osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu (art. 3b UCPG) jak i poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, które gmina jest obowiązana osiągnąć w poszczególnych latach (art. 3c UCPG) jest obowiązkiem gminy wtedy, gdy odpady komunalne odbiera od właścicieli nieruchomości podmiot działający na podstawie umowy zawartej ze zwycięzcą przetargu (art. 6f ust. 1 UCPG) lub w trybie zamówienia z wolnej ręki w okresie przejściowym do rozstrzygnięcia następnego przetargu (art. 6f ust. 2 UCPG). Jeżeli natomiast podmiot nie należy do tych kategorii, to z mocy art. 9g UCPG ten właśnie podmiot jest zobowiązany do osiągnięcia odpowiednich poziomów określonych rozporządzeniem ministra (W. Radecki, Komentarz do art. 3b i 3c UCPG [w:] W. Radecki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, opubl. Lex 2012). Jak zatem wynika z powyższego, w przypadku gdy rada danej gminy nie podejmie uchwały w sprawie przejęcia przez gminy obowiązków w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy (a tym samym podmiot odbierający odpady komunalne z przedmiotowych nieruchomości nie należy do kategorii podmiotów określonych w art. 6f UCPG), osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu oraz poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w zakresie tychże odpadów komunalnych nie stanowi obowiązku gminy. W takim bowiem przypadku, obowiązek osiągnięcia tychże poziomów zgodnie z art. 9g UCPG obciąża podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, nieobjętych gminnym systemem odbioru odpadów komunalnych. Jak natomiast wynika z brzmienia art. 9z ust. 2 UCPG, gmina podlega karze pieniężnej w przypadku nie wykonania obowiązków określonych w art. 3b lub art. 3c UCPG. A zatem ustawodawca wprost wskazał, iż gmina podlega karze pieniężnej w przypadku nie wykonania ciążących na niej obowiązków w zakresie osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu oraz poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, o których mowa w art. 3b lub art. 3c UCPG, nie zaś w przypadku niewykonania przedmiotowych przez podmiot, z którym gmina nie zawarła umowy na odbiór bądź odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. Wobec powyższego, z uwagi na fakt, iż w przypadku nieprzejęcia przez gminę obowiązku odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, osiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu oraz poziomów ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji w zakresie odpadów z tychże nieruchomości nie stanowi obowiązku gminy, lecz podmiotu dokonującego ich odbioru, gmina, nie podlega karze w razie niesięgnięcia odpowiednich poziomów przez tenże podmiot. Brak jest przy podstaw do przyjęcia, iż wbrew przywołanym powyżej przepisom UCPG, gmina w przedmiotowej sytuacji podlegałaby karze pieniężnej z uwagi na brak wyszczególnienia we wzorze rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi sporządzanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 maja 2012 w sprawie wzoru sprawozdań (…), Dz. U. 2012 poz. 630, odrębnych zestawień dla odpadów komunalnych odbieranych przez gminę z nieruchomości zamieszkałych przez mieszkańców oraz odpadów komunalnych odbieranych przez inny podmiot z nieruchomości niezamieszkałych przez mieszkańców w przypadku gdy rada gminy nie podjęła uchwały o odbierania odpadów komunalnych także z tychże nieruchomości. Hasła kluczowe: utrzymanie czystości i porządku w gminach, poziomy recyklingu, osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, poziomy odzysku, kary pieniężne dla gminy